اگر با برق و تجهیزات مربوط به آن سروکار داشته باشید و یا در حالت کلی و زندگی روزمره، شاید تا به حال چندین بار نام سیم فاز و نول را شنیده‌ باشید. اما ممکن است برای بسیاری از افراد این سوال پیش بیاید که این عبارت‌ها به چه معنا هستند و چه تفاوتی با هم دارند. همه ما می‌دانیم برای آنکه بتوانیم یک وسیله برقی را روشن کنیم باید آن را در یک مدار بسته قرار دهیم. در واقع آن وسیله را بین دو نقطه قرار دهیم که آن دو نقطه با یکدیگر دارای اختلاف پتانسیل الکتریکی باشند. در این مقاله به بررسی این عبارت‌ها و تفاوت سیم فاز و نول خواهیم پرداخت. پس تا پایان با ما همراه باشید.

تفاوت سیم فاز و نول چیست؟

همان طور که می‌دانید در برق به دو رشته سیم نیاز داریم که همان فاز و نول هستند. این دو همیشه در برق مکمل یکدیگر هستند؛ یعنی یکی از سیم‌ها حاوی جریان برق است که همان سیم فاز نام دارد و سیم دیگر، برق را بر می‌گرداند که سیم نول است، سیم نول درست به مانند مانند یک جفت، صرفا تکمیل‌کننده سیم فاز است و برقی در آن وجود ندارد. به همین دلیل می‌توان آن را در روز لمس کرد، ولی در شب این کار را نکنید، چون برقی حدود ۷۰ ولت از آن عبور می‌کند که به آن برگشت فاز می‌گویند. برای آنکه متوجه تفاوت دقیق سیم فاز و نول شوید، مدار الکتریکی را در نظر بگیرید که با باتری کار می‌کند. در این مثال فرض می‌کنیم سیم فاز پایانه منفی باتری و سیم نول پایانه مثبت باتری است و برای برقراری اتصال به هر دو پایانه نیاز است تا جریان برق داشته باشیم.. البته باید بگوییم که این مثال با اتفاقی که در واقعیت می‌افتد متفاوت است؛ در مدارهای مستقیم، جریان تنها از مثبت به سمت منفی حرکت می‌کند اما در مدارهای متناوب، جریان از هر دو طرف حرکت می‌کند. اگر بخواهیم به طور کلی این مساله را بیان کنیم، فاز یک نوع منبع تغذیه جامع است و نول همانند یک مسیر بازگشتی عمل می‌کند. برای تشخصی سیم فاز و نول از فازمتر استفاده می‌شود. همچنین نوع دیگری از سیم وجود دارد که به آن سیم ارت می‌گوییم و همانطور که در مقاله سیم ارت چیست مطرح کردیم، این سیم خنثی است، اما در عین حال بخش لازم و ضروری در سیم‌کشی است و آن را با نام سیم متصل به زمین یا سیم زمین می‌شناسند.

تفاوت سیم فاز و نول چیست؟سیم فاز چیست؟

سیم فاز در یک مدار حامل جریان است و خطرناک‌ترین نوع سیم محسوب می‌شود. این سیم دارای اختلاف پتانسیل با زمین است و دست زدن به سیم فاز لخت برای انسان خطرناک است. فاز یک سیم مثبت و حامل بار الکتریکی است. در نتیجه هنگامی که به اجزای رسانای موجود در مدار متصل می‌شود، جریان را به آن ها انتقال می‌دهد. سیم‌های فاز، توان ورودی به مدار را کنترل می‌کنند. به این سیم‌ها، سیم حامل جریان نیز گفته می‌شود. در زبان انگلیسی به سیم فاز «Load» به معنی بار گفته می‌شود و با علامت L نشان داده می‌شود.
سیم فاز اغلب با روکش مشکی رنگ به بازار عرضه می‌شود؛ اما در رنگ های دیگر نیز قابل تولید است. البته لازم به ذکر است که سیم کشی برق سلیقه‌ای است و برقکاران می‌توانند سیم‌های رنگی دیگر را نیز در فاز قرار دهند. طبق استانداردهای تعیین شده، اغلب سیم‌های تک فاز، دو فاز و سه فاز به ترتیب به رنگ‌های مشکی، قرمز و آبی مشخص می‌شوند. شاید مفهوم برق دو فاز و سه فاز برای شما ناشناخته باشد، اما نگران نباشید؛ چرا که در مقاله‌ کابل برق سه فاز چیست و چه کاربردی دارد؟ به این مفهوم پرداخته‌ایم.

سیم نول چیست؟

در اجرای برق‌کشی ساختمان، برای اینکه بتوان جریان الکتریسیته را به خوبی در مدار اجرا و از آن استفاده کرد، باید از سیم فاز و نول به صورت مکمل در کنار یکدیگر استفاده کرد. شاید شما هم مانند بسیاری از افراد تصویر درستی از مسیر جریان برق نداشته باشید و تصور کنید تنها استفاده از سیم فاز در انتقال این جریان کفایت می‌کند. اما جالب است بدانید زمانی یک سیستم الکتریسیته به خوبی کار می‌کند که هنگام به جریان افتادن در سیم فاز، مسیری برای بازگشت به مدار هم برای خود بیابد. سیم نول همان سیمی است که این مسیر را برای سیستم فراهم می‌کند. این سیم در زبان انگلیسی با کلمه «Neutral» شناخته می‌شود که به معنی خنثی یا همان فاقد بار است و آن را با علامت اختصاری حرف ابتدای این کلمه می‌شناسند که در مدارهای برق مورد استفاده قرار می‌گیرد.
رنگ سیم نول هم شاید دیگر تفاوتی باشد که با آگاهی از آن به راحتی می‌توانیم در سیم‌کشی در میان انواع سیم و کابل، سیم نول را تشخیص دهیم. سیم‌های نول در مدار برق با رنگ آبی و گاهی هم سفید نشان داده می‌شوند. برای اطلاعات بیشتر در رابطه با رنگ‌بندی و شکل ظاهری سیم‌ها می‌توانید مقاله علائم اختصاری نوشته‌ شده روی سیم و کابل را مطالعه کنید.

سیم ارت چیست؟

اکثر دستگاه‌های الکتریکی دارای بدنه فلزی می‌باشند. از آن‌جا که فلزات رسانای جریان برق هستند لذا همواره خطر برق‌دار شدن آن‌ها وجود دارد. برای حل این مسئله و جلوگیری از مشکلات احتمالی از سیستم ارتینگ در ساختمان و تمام تجهیزات دارای بدنه فلزی استفاده می‌شود. برای حفاظت از افراد، هنگام کار با وسایل برقی معمولا بدنه وسیله را با یک سیم به لوله آب وصل می‌کنند که لوله آب با قسمت‌های مرطوب زمین در تماس است. به این سیم سیم ارت یا سیم زمین می‌گویند.این سیم با رنگ‌های سبز-زرد عایق‌بندی (روکش) می‌شود. شاید برای شما این سوال پیش بیاید که تفاوت سیم نول و ارت چیست. باید بگوییم که سیم اتصال به زمین یک مسیر با مقاومت کم است که برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی ناشی از مشکلات الکتریسیته مورد استفاده قرار می‌گیرد، این در حالی است که سیم خنثی یا سیم نول یک سیم رسانا است و مسیر برگشتی برای جریان برق را فراهم می‌کند. در حقیقت سیم ارت هیچ جریانی ندارد و در هنگام قطع و وصل شدن برق جریان الکتریسیته جزئی خواهد داشت. در مقابل سیم نول نیز بدون جریان است و البته در مواقعی به دلیل وارد شدن جریان برق می‌تواند خطرساز باشد.

نحوه تشخیص سیم فاز و نول چگونه است؟

یکی از روش‌های آسان و مطمئن تشخیص سیم فاز از سیم نول استفاده از فازمتر است. فازمتر یکی از مهم‌ترین ابزارها در برق کشی ساختمان‌ها به شمار می‌رود. به عبارتی وسیله‌ای است که علاوه بر باز و بسته کردن پیچ‌ها می‌تواند سیم فاز و نول را هم تشخیص دهد. برای کار با فازمتر کافی است سر فازمتر را در یکی از سوراخ‌های موجود در پریز و یا روی سیم لخت قرار ‌دهید و سپس سر انگشت خود را به ته فاز متر بچسبانید؛ اگر لامپ فازمتر روشن شد به این معنی است که آن سیم فاز است. همچنین در صورتی که فازمتر به سیم نول متصل شود، این چراغ روشن نمی‌شود. به شما توصیه می‌کنیم که همیشه حداقل ۲ بار این کار را آزمایش کنید تا از فاز یا نول بودن سیم مورد نظر، مطمئن شوید.
تشخیص سیم فاز و نول بدون فازمتر هم ممکن است، اما برای استفاده از این روش‌ باید احتیاط کنید. مبنای این روش به این شکل است که جهت جریان همواره از سمت سیم فاز به سمت سیم نول است. بنابراین اگر دو سیم را به دو سر هر وسیله‌ای مانند موتور الکتریکی متصل کنید، از آن جایی که جهت چرخش از سمت سیم فاز به سمت سیم نول است بنابراین از روی جهت چرخش می‌توان سیم فاز و نول را از یکدیگر تشخیص داد.

نحوه تشخیص سیم فاز و نول چگونه است؟خرید سیم و کابل متناسب برای داشتن سیم‌ کشی مطمئن

در این مقاله به بررسی تفاوت‌های سیم فاز و نول پرداخته‌ایم و ویژگی‌های هر یک از آن‌ها را مطرح کرده‌ایم. شاید دانستن تفاوت‌های این سیم‌ها در ابتدا مساله‌ای ساده به نظر برسد، اما لازم است برای حفظ ایمنی افراد و تجهیزات و وسایل برقی مورد استفاده با این مفاهیم آشنا شویم و از رنگ‌بندی صحیح برای سیم فاز و نول استفاده کنیم. همچنین با توجه به اینکه برق‌کشی ساختمان امری سلیقه‌ای است و ممکن است سیم‌های مورد استفاده منطبق با رنگ‌بندی ذکر شده نباشند، بهتر است از روش‌های تشخیص سیم فاز و نول استفاده کنیم تا از خطرات برق‌گرفتگی جلوگیری نماییم. مشاوران و متخصصان ما در شکوه صنعت آماده ارائه بهترین برندهای سیم و کابل در ایران به شما هستند تا بتوانید ضمن خرید سیم و کابل با قیمت مناسب، با اطمینان و ایمنی کامل، سیم‌کشی ساختمان و تجهیزات خود را انجام دهید. شما می‌توانید نظرات و سوالات خود را از طریق کامنت‌ها با ما در میان بگذارید.

امتیاز دهید